Giữa trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, người ta nhìn thấy một cây cầu đang dần hiện lên giữa lòng sông Sài Gòn. Từ bến Bạch Đằng nhìn sang Thủ Thiêm, những cụm cẩu lớn, hệ xà lan và các kết cấu bê tông đang từng bước tạo nên hình hài của một công trình được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới của thành phố. Hoặc nhiều người sẽ nhớ đến thiết kế kiến trúc dáng vòm thép lấy cảm hứng từ lá dừa nước Nam Bộ, hay hệ thống chiếu sáng nghệ thuật đến không gian đi bộ chuẩn bị mở ra giữa trung tâm đô thị hiện đại.
Nhưng trước khi những đường cong kiến trúc và ánh sáng nghệ thuật hiện diện trên mặt sông, đã có một phần chìm khác âm thầm diễn ra dưới độ sâu gần 8 mét. Dưới lòng sông Sài Gòn là nơi những người Đạt Phương đang làm việc giữa dòng chảy phức tạp, trong điều kiện cao độ âm sâu và áp lực kỹ thuật lớn, để tạo nên nền móng cho toàn bộ công trình phía trên. Với những công trình mang tính biểu tượng, phần gian nan nhất đôi khi lại nằm ở nơi ít người nhìn thấy nhất.
Những vật cản dưới đáy sông
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn không phải là một công trình cầu thông thường. Với tổng chiều dài khoảng 720m, nhịp chính dạng vòm treo dây văng dài 187m, mặt cắt thép thay đổi từ 6 – 11m, công trình vừa mang yêu cầu kỹ thuật phức tạp, vừa phải đảm bảo yếu tố thẩm mỹ kiến trúc của một biểu tượng đô thị mới.
Khi dự án bước vào giai đoạn thi công nền móng, trong quá trình thi công cọc khoan nhồi và hệ bệ trụ chính TC1, TC2 Ban Điều hành dự án (BĐH DA) công trường liên tục gặp những “di sản” tồn tại nhiều năm dưới lòng sông. Đó có thể là những đoạn kết cấu thép cũ, các hệ kè ngầm, gỗ lớn hay những vật cản cứng nằm sâu trong địa chất ven sông. Có những thời điểm, từng mũi khoan phải dừng lại để xử lý vật cản trước khi tiếp tục thi công. Dưới mặt nước đục và dòng chảy liên tục, việc xác định chính xác hiện trạng không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Những chiếc cẩu tải trọng lớn được huy động để trục vớt vật cản. Thợ lặn trực tiếp xuống nước hỗ trợ kiểm tra và xử lý nền móng. Trên mặt sông, các mũi thi công vẫn phải duy trì nhịp độ liên tục để giữ tiến độ cho toàn bộ dự án. Anh em tại BĐH DA ví giai đoạn này giống như “vừa mở đường, vừa thi công”. Bởi với công trình cầu đi bộ qua sông Sài Gòn, áp lực không chỉ nằm ở kỹ thuật. Đây còn là dự án nằm giữa trung tâm TP.HCM, nơi mọi thay đổi trên công trường đều được theo dõi sát sao, nơi tiến độ, an toàn và chất lượng gần như phải song hành tuyệt đối. “Thi công cầu trên sông đã khó, thi công giữa trung tâm đô thị với yêu cầu rất cao về mỹ thuật, tiến độ và giao thông thủy còn áp lực hơn nhiều” – anh Đặng Xuân Hải - Giám đốc BĐH chia sẻ.
Thi công dưới cao độ âm sâu nhất từ trước đến nay
Một trong những hạng mục phức tạp nhất của dự án là thi công bệ trụ TC1 và TC2 - phần được xem như “trái tim chịu lực” của toàn bộ cây cầu. Riêng bệ trụ TC2 phía Thủ Thiêm có kích thước dài 48,5m, rộng 39m, cao 3m, tổng diện tích gần 1.892m² tại độ sâu khoảng 8m dưới lòng sông Sài Gòn. Đây hiện được xem là hạng mục móng trụ cầu lớn nhất Việt Nam. Để triển khai hạng mục này, BĐH DA đã huy động khoảng 650 tấn thép cùng hơn 5.674m³ bê tông cho riêng phần bệ trụ chính. Nhưng phía sau những con số ấy là một áp lực kỹ thuật rất lớn. Thi công bê tông khối lớn dưới cao độ âm sâu đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt từ nhiệt độ vật liệu, thời gian cấp phối, tổ chức bơm liên tục cho đến khả năng ổn định kết cấu trong môi trường nước.
Đặc biệt, dự án còn áp dụng công nghệ thùng chụp thi công bệ trụ với độ sâu lớn nhất từ trước đến nay. Hệ ván khuôn cao 8m, kết cấu hai khung tầng, trong điều kiện mực nước lớn và áp lực dòng chảy mạnh khiến từng công đoạn đều phải được kiểm soát gần như tuyệt đối. Có những ca đổ bê tông kéo dài xuyên đêm. Ánh đèn công trường phản chiếu trên mặt sông, tiếng máy bơm, tiếng cẩu, tiếng bộ đàm trao đổi liên tục giữa các mũi thi công tạo nên nhịp vận hành gần như không ngắt quãng giữa lòng thành phố. Ở đó, người ta không chỉ nhìn thấy quy mô của công trình mà còn nhìn thấy sức chịu áp lực và khả năng tổ chức thi công của những con người đứng phía sau nó.
Giữ dòng chảy giữa lòng đô thị
Không giống nhiều công trình cầu thông thường, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn được thiết kế với yêu cầu rất cao về tĩnh không thông thuyền và cảnh quan đô thị. Các trụ cầu được bố trí sát bờ nhằm hạn chế tối đa số lượng trụ giữa sông, đồng thời vẫn đảm bảo tĩnh không ngang 80m và cao 10m cho giao thông thủy lưu thông liên tục. Điều đó đồng nghĩa với việc phần kết cấu chịu lực phải gánh tải trọng lớn hơn, tổ chức thi công cũng phức tạp hơn đáng kể. Giữa tuyến giao thông thủy nhộn nhịp của TP.HCM, mọi hoạt động trên sông đều phải được tính toán cẩn trọng để vừa đảm bảo thi công, vừa giữ nhịp vận hành bình thường của dòng chảy đô thị. Ở một góc nhìn khác, đây không chỉ là câu chuyện xây cầu, mà còn là bài toán làm sao để một công trình mới xuất hiện nhưng không tạo thêm áp lực cho thành phố đang vận động mỗi ngày.
Bản lĩnh người Đạt Phương
Nếu nhìn từ trên cao, công trường cầu đi bộ qua sông Sài Gòn hiện giống như một đại công trường nổi giữa dòng sông. Hơn 100 kỹ sư, công nhân đã bám công trường suốt nhiều tháng qua; có thời điểm tổng nhân lực tại công trường lên tới hàng trăm người làm việc liên tục ngày đêm để giữ tiến độ về đích dịp Quốc khánh 2/9/2026.
Sau phần nền móng dưới sông, dự án sẽ bước sang giai đoạn lắp dựng kết cấu thép – phần tạo nên diện mạo kiến trúc của toàn bộ công trình. Với thiết kế vòm treo dây văng lấy cảm hứng từ lá dừa nước Nam Bộ, cây cầu được kỳ vọng sẽ trở thành một không gian công cộng và điểm nhấn cảnh quan mới của TP.HCM. Nhưng để có được dáng hình mềm mại ấy phía trên mặt nước, trước tiên phải có những khối kết cấu khổng lồ đứng vững phía dưới. Phải có những người làm việc nhiều tháng dưới cao độ âm sâu, xử lý từng vật cản dưới lòng sông, kiểm soát từng mẻ bê tông xuyên đêm và giữ tiến độ cho từng mắt xích của công trình.
Ở cầu đi bộ sông Sài Gòn, có thể phần nổi sẽ trở thành biểu tượng của thành phố. Nhưng phần chìm mới là nơi thể hiện rõ nhất bản lĩnh của những người xây dựng. Và ở đó, người Đạt Phương đang để lại dấu ấn của mình bằng những phần việc khó nhất. Với Đạt Phương, dự án này không chỉ là năng lực thi công. Đó còn là dấu ấn của tinh thần dám nhận những phần việc khó nhất, dám bước vào những bài toán kỹ thuật phức tạp nhất và kiên trì theo đuổi đến cùng chất lượng của một công trình mang tính biểu tượng. Bởi đôi khi, giá trị lớn nhất của một cây cầu không nằm ở việc nó nối hai bờ, mà nằm ở hành trình của những con người đã âm thầm tạo nên nó.
